مشخصات کلی                             

بسمه تعالي

طرح درس

نام كتاب:علوم تجربی دوم راهنمایی   مو ضوع درس : آ ينه های تخت وكروی  تعداد دانش آموزان :  15    شهر ستان بروجن

مقطع تحصيلی : راهنمایی     پايه : دوم   آ موزشگاه : .. ..  تاريخ :   /   / 86  صفحه كتاب :33- 29 شماره طرح درس : 12   مدت زمان تدريس :  30 دقيقه   نام معلم : عبد الله  غلاميا ن

هدف کلی                                         

فرا گيران با ا نواع آينه ها ی كروی و تخت و همچنين خصو صيات تصوير در آن ها و كاربرد      ا نواع آينه ها در زندگی روز مره وصنعت آشنا می شوند .

هد فها ی جزیی  

                                *    فراگير با موارد زير آ شنا می شود .
الف ) حيطه شناختی:
1 ) خصو صيات تصو ير در آ ينه تخت
2 )  مفهوم بر گردان بودن تصوير در آ ينه تخت
3 )  شناسا يی آ ينه های كاو - كوژ وخصو صيات تصوير در آ ن ها
4 )  تعيين كا نون آ ينه مقعر و اندا ز ه گيری فاصله كا نونی آن
5 )  آ شنايی با مفهو م تصوير حقيقی و مجا زی
6 )  موارد ا ستفاده  از آ ينه ها در زندگی روز مره و صنعت .
ب ) حيطه عاطفی  :
1  )  انجام دادن كار گروهی را تمرين می كند .
2  )  نسبت به سوال های معلم از خود وا كنش نشان می دهد .
3  )  ا نتقاد دوستان خود را در گروه تحمل می كند وبه نظرات  آ ن ها ا حترا م می گذارد .
4 )   از ا نجام آ زمايش ها و فعاليت گروهی لذ ت مي برد واز خود علاقه و ا شتياق نشان می دهد .
 ج )  حيطه روانی حركتی
1 ) با مراجعه به كتا بخانه ويا اينترنت به تحقيق و جمع آ وری اطلاعات درمورد آينه ها وكاربرد
آن ها می پردازد .
2 ) برای انجام آ زمايشا ت ونوشتن گزارش فعاليت ها ی گروهی با مها رت خا صی عمل می كند .
 3 ) با كمك آ ينه كا ويا مقعر تصوير حقيقی را روی پر ده يا صفحه تشكيل می دهد .
4  ) با وسايل سا ده ای مانند آينه تخت و مقوا يك نمونه  پيرا بين ( پر يسكوب )  می سازد .

هد فها ی  رفتا ری

ا نتظا ر می رود كه دانش آ موزان در پا يان آ موزش ا ين درس  :

الف ) دانستنی ها
1 ) با در ا ختيار داشتن آ ينه تخت و يك قطعه شيشه سا ده يك تفا وت ا صلي آ ن ها را بيا ن می كند .
2 ) با مشاهده تصو ير در آ ينه تخت چهار مورد ا ز خصو صيات تصوير در آ ن را نام می برد .
3 ) با استفا ده از آ ينه تخت وبدون  كتاب مفهوم برگردان بودن تصوير را با مثال تو ضيح می دهد .
4 ) با استفا ده از آينه كاو يا مقعر و بدون كتاب خصو صيات تصوير در آن را شرح می دهد .
5 ) چگونگی بدست آوردن كانون آينه مقعر را با كمك نور خو رشيد توضيح می دهد .
6 ) با كمك آينه محدب يا كوژ و بدون كتاب وراهنمايی معلم دو ويژگی مهم تصوير در اين آينه را بيان
 می كند .
7 ) تفا وت تصويرها ی مجازی و حقيقی را بدون استفاده از كتا ب تو ضيح می دهد  .
8 ) در باره  ويژ گی ها ی تصوير در آ ينه های تخت وكروی با افراد گروه بحث و مشورت می كند .
9 ) يك نمونه كاربرد پيرا  بين ( پريسكوپ ) را در صنعت را نام می برد .
10 ) دو نمونه كاربرد آ ينه محدب و دو نمونه كاربرد آ ينه مقعر را در صنعت يا زندگی روز مره بيان میكند .
ب ) مهارت ها

1 ) با ا نجام آ زمايش تصوير مجا زی و برگردان را در آينه تخت عملا ايجاد وتجربه می كند .
2 ) چگونگی تشكيل تصوير در آينه ها ی مختلف را آزما يش می كند .
 3 ) با درا ختيا ر داشتن ا نوا ع آ ينه ها ی تخت و كروی آنها رااز يكديگر تشخيص داده و طبقه  بندی می كند
3 ) شكلهای مربوط به آ زمايش ها ومشاهده كنيد های كتاب را رسم كرده وبا هم مقايسه می كند .
4 ) با كمك خط كش و آ ينه مقعر و شمع  فاصله كانونی  آ ينه مقعر را ا ندازه گيری می كند .
5 )  در مورد مشاهده ها وآ زمايش هايی كه انجام می دهد نتيجه گيری می كند .
6 )  نتيجه خود از مشاهده ها وآ ز ما يش ها را تفسير می كند .
 7 ) يك نمونه ساده ای از پيرا بين را به صورت ا نفرادی می سازد .
8 ) از طريق مشاهده وآ زما يش وا ندا زه گيری ها و شكل دهی به تصاوير اين مها رت ها را درخود
تقويت می كند .
 9 ) در مورد كاربرد انواع آينه ها تحقيق كرده و اطلاعات جمع آ وری می كند.

ج ) نگرشها
1 ) با شركت در گروه چگونگی ا نجام دادن كار گروهی و تقسيم كار را تمرين می كند .
2 ) در بكا رگيری وسايل ونگهداری ا ز آ ن ها د قت می كند .
3 ) در هنگام فعاليت گروهي به نظرات دوستان خود ا حترام می گذارد .
4 ) از ا نجا م دادن آ زمايش ها لذت می برد وعلاقه نشان می دهد .
5 ) در يا د گيری از ديگران و ياد دهی به ديگران فعاليت می كند .
6 ) در استفاده از آتش نكات ا يمنی را رعا يت می كند .
7 ) با افراد گروه  ارتبا ط ديدا ری و كلامی و شنيداری بر قرا ر می كند .
8 ) در گروه ا نتقا د  دوستا ن خود را تحمل می كند.

ويژ گی های  عمومی فراگیران

1 ) گروه سنی و جنس : دا نش آ موزان پسر 13-12سال می باشد و در مرحله نوجوا نی قرار دارند

2 ) ويژ گی جسمانی : فعال و پر جنب وجوش هستند و رشد جسمانی وروا نی متناسب دا رند .
3 ) توا نائی ذهنی : به نظر ژان پياژه نو جوان در دوره عمليا ت ذهنی ( صوری ) قرار دارد و بر روی
 عمليا ت شناختی خود فكر می كند وتفكر ا نتزاعی می شود. ومهارتهای حا فظه ودا نش پايه ا و در حال

گسترش ا ست .
4 ) وضعيت ا قتصا دی :  در حد متوسط اقتصا دی قرار دارند و برای  تحقيق و جمع آ وری اطلاعات به كتابخا نه واينترنت دسترسی دارند .
5 ) وضعيت فر هنگی و اجتماعی : در محيط شهری با قشر های مختلف- از نظر فر هنگی نسبتا خوب وبا گروه سنی خود به آ سانی ا رتبا ط بر قرار كرده واثر گذا ر هستند و هويت فردي آ ن ها شكل میگيرد
6 ) از نظراخلاقی قراردادهاوقوانين را می پذيرند ومعتقد ند كه بايد قوانين جامعه را پاس دارد ند  .

رفتارهای ورودی فراگيران

1) درپايان دوره ی ابتدايی بانوروبرخی وسايل نوری وآينه ها تاحدودی آشنا شده ا ند .

 2 ) باكاربرد آينه درزندگی روزمره تا حدودی آشنايی دارند.

 3 ) باقانون بازتاب و.زاويه تابش وزاويه بازتاب دردرس گذشته آشناشده ا ند .
 4 ) مفهوم بازتاب های منظم ونامنظم رامی دا نند  .
5 ) بامهارت ا ندازه گيری زاويه های تابش وبازتاب آشنايی دا رند .
6 ) مفهوم منير و غير منير و علت ديدن اجسام وياشرايط ديدن اجسام رامی دا نند .
7 ) باپديده های طبيعی خورشيد گرفتگی وماه گرفتگی وعلت آن ها آشنايی دا رند .
8 ) تمايل به شركت در كا ر گروهی دا شته و علاقمند به يادگيری مطالب علمی جديد  هستند .

رسا نه های  آ موزشی

متن وتصاوير كتاب – تابلو وگچ يا ماژيك های رنگی – آينه های محدب و مقعر – آ ينه تخت – شيشه ساده – پيرا بين ( پريسكوب ) – شمع وپايه شمع – كبريت – كاغذ يا مقوای سفيد – خط كش – جسم منير مانند لامپ
– تصا وير ا نوا ع با زتاب ها – چا رت تهيه شده در با ره آ ينه ها – ويد ئو دوربين و يا ( CD  )
تلويزيون – شيشه های سا عت – تعدادی قاشق ا ستيل -  فرم گزارش نويسی آ زمايش -  تصاوير رسم شده
با نمای بزرگ از آ ينه ها و كانون آ ينه مقعر – فويل يا زرورق آ لومينيومی – كارت نوشته شده متنی وعددی به صورت برگردان و عادی – فلاپی اسلايد های آ ماده شده با نرم افزا ر POWER POINT    - كا مپيو تر -
CD فيلم كوتاه تهيه شده  و آ ينه جادوئی براي ايجاد انگيزه  :

روش تريس

تلفيقي از     (آزمایش واكتشافی -  پرسش و پاسخ -  توضيحی -   سخنرا نی ).

فعا ليت ها ی  قبل ا ز تد ريس

شروع كار در كلاس با نام خدا _ سلام واحوال پرسی با دا نش آ موزان  - نوشتن به نام خدا و تاريخ بر روی تابلو- توجه به مناسبت هفته: (با توجه به زمان تدريس )                                                        

 اشاره  به حديث تربيتی متناسب با درس كه  پيامبر ا كرم  (ص)  :ُ

می فر مايند:اَ لمُو مِنَََُ مِرا ُۀ ا لمُومِن/ مومن آينه مومن ديگر ا ست.پرسيدن علت غيبت دانش آ موزی كه
 جلسه قبل غا يب بوده ا ست . از نماينده كلاس در مورد حضور و غياب می پرسيم-در وضعيت جسمی وروحی وبهداشتی فراگيران دقت می كنيم . فعا ليت های خارج از كلاس وتحقيق ها ی انجام شده  توسط فراگيران را جمع آ وری می كنيم و بهترين آن ها با كارت يا جايزه تشويق می شود .                                

از دانش آ موزان می خواهيم كه در همان گروههای قبلی كه بر ا ساس نمره های گذشته تعيين شده بودند باقی بمانند  ونا م گروه ها به ترتيب در سه گروه پنج نفری   عبا رتند از گروه دانش  / گروه توا نش /  گروه نگرش  كه اتيكت آن را در جلوی  خود نصب می كنند .( البته می توان بر ا ساس توا نائی های هوش هشت گا نه گانر./يا با توجه به چهار ربع مغزی( A-B-C-D  ) آن ها را گروه بندی كرد.)                  

از نماينده گروهها می پرسيم كه آيا افراد گروه تكا ليف خود را انجام داده ا ند يا خير و چند مورد از        تكا ليف را بررسی می كنيم .   از  فرا گيران می خواهيم كه اگردر مورد درس گذشته سوا لی دارند مطرح كنند .

3

ارزشيا بی  ورودی

برا ی اطمينان از يا دگبری پيش نياز مربوط به اين درس يك آ زمون كتبی با تعد ا دی سوا ل را بر گزار می كنيم  و پس از آ زمون پاسخ سوا ل ها را بر رسی كرده و ا شكا ل دا نش     آ موزان را تعيين، و  افراد گروه با بحث و مشورت پاسخ صحيح را ياد می گيرند . و در پايانِ آزمون می خوا هيم كه اگر سوا ل ديگری دارند مطرح كنند .

آ زمون شامل چند سوا ل از درس قبل ودرس جديد و  در ا رتبا ط با درس جديد ا ست .

1   )  كدا م جسم زير منير ا ست ؟

الف )  زمين           ب )  ماه           ج ) خورشيد              د )  سياره مريخ

2 )  نور هميشه به خط را ست منتشر می شود .     صحيح ا ست    
                                                                         غلط است
 
3 )  مسير نور را با خط های جهت دا ری به نام   ............     نشان می دهند .

4 )  ا نوا ع با زتاب را نام ببر يد .

5 ) را ننده برای ديدن تصوير جا ده يا ا جسام پشت سر خود ا ز چه وسيله ا ی ا ستفا ده می كند ؟

6 ) تصوير يك ساختمان يا يك درخت را در آب ا ستخر يا حوض چگونه می بينيد ؟

7 ) در شكل زير ا ندا زه زا ويه ها ونا م زا ويه ها ی شماره ی 1 و2 را بنويسيد .

    پرتو با زتاب                            پر تو تا بش

                              2  1   60 درجه

  آينه تخت                             

                                                         خط عمود

الف ) زاويه شماره يك زا ويه ........     ا ست وا ندا زه آن ......    درجه ا ست .

ب ) زا ويه شما ره دو زا ويه ........     ا ست  وا ندا زه آن.......   درجه ا ست .

2

ايجاد ا نگيزه

جعبه ی را كه آينه ها ی كروی در آن هستند به صورت بسته وپنهان به فرا گيران نشان میدهيم ومی پرسيم كه آيا می توا نيد نا م ا شيای درون اين جعبه را حدس بزنيد وحدس آنها را می        شنويم (پا سخ آنها مواردی مانند جعبه جواهر يا سنگ يا جايزه يا.....باشد ) وبد ون باز كردن جعبه آنها را برا ی پی بردن به درون جعبه به ا نتظار می گذا ريم سپس آينه جادويي كه سكه ای را درون آن قرار داده ايم وتصويرسه بعدی سكه در فضای داخل آ ينه تشكيل شده ا ست به ا فراد   گروهها نشان می دهيم و از آنها می خواهيم كه سكه را بردارند اما نمی توانند چون   آنچه آنها می بينند تصوير مجازی سكه در فضا ا ست وهمين امر باعث تعجب وهيجان آنها می شود واز آنها می خواهيم كه در مورد ا ين پديده فكر كنند وپس از درس علت آن را پاسخ دهند ودر اين هنگام فيلم كوتاه آماده شده را با رايانه يا ويديودوربين وتلويزيون برای آنها پخش می كنيم واز آنها میخواهيم كه با دقت وهوشياری كامل به تصاويرفيلم نگاه كنند كه شامل تصويرهايی از انواع آينه ها ونوع تصويروكاربرد آنها وسوزا ندن كاغذ با آينه مقعرا، وبرگردانِ نوشته  جلوی    آمبولانس ا ست وبا توجه به تصوير ها موضوع درس را حدس بزنند وسپس همان جعبه اولی رادراختيار يكی از فراگيران قرار می دهيم تا آن را باز كند ومحتوی آن راكه انوا ع آينه ها هستند را بيند وبه ديگران نشا ن دهد وبا نشان دادن آينه ها موضوع درس را تعيين كرده وبر روی تابلوی           می نويسيم كه  ....

 موضوع درس امروز : آينه ها ی تخت وكروی

3

فعا ليت مدير يا دگيری

فعا ليت فرا گيران

زمان

ا را ئه درس

 يك قطعه شيشه شفاف ويك قطعه آينه تخت را در اختيارهر گروه قرار مي دهيم و از آ ن ها مي پرسم كه چه تفا وتی دارند .

از دا نش آ موزان می خوا هيم كه تصو ير ساعت در آينه در صفحه 29 كتاب را مشاهده كنند وتفاوت جسم وتصويررا پس از مشورت بگويند وراهنمايی می كنيم تا به برگردان بودن تصوير پی ببرند.

كارت نوشته ها و اعداد كه بصورت برگردن يا عادی ا ست را در اختيار هر گروه قرار میدهيم
و می خواهيم كه تصو ير آ ن ها را در آ ينه تخت مشاهده كنند و آ ن ها را بخوا نند .

می پر سيم آ يا ا ندازه جسم و تصو ير برابر است يا خير / از فرا گيران می خواهيم كه كارت نوشته رااز آ ينه د ور يا نزديك كنند و تغييرا ت تصوير را مشاهده و بيان كنند.

می پر سيم چه نتيجه ای می گيريد .

طرح سوال : آ يا شما می توانيد تصوير جسم را در پشت آ ينه ببيند ؟

و كامل می كنيم جمله فراگيران را كه چون پشت آينه چيزی وجود ندارد وفقط درون آينه ديده می شود . تصوير را چه می ناميم ؟

در حين آ زمايش و پرسش و پا سخ  دانش      آ موزی كه فعاليت كمتری دارد را به كار گروهی و بحث و مشورت هدايت وتشويق میكنيم.

می خواهيم به كتاب مراجعه  كنند و مشاهده كنيد صفحه 30 كتاب را بصورت گروهی انجام داده و ضمن مشورت  نتيجه گيری كنند وپاسخ دهند .

( و به نوشته برگردانِ آمبولانس درفيلم اشاره ميكنيم)

فرا گيران با مشاهده ی شيشه شفاف و آ ينه پاسخ می دهند كه شيشه شفاف ا ست و نور را عبور  می دهد اما آ ينه پشت آ ن جيوه براق است و نور را با زتاب مي كند.

دانش آ موزان تصاوير را مشاهده كرده وبا افراد گروه مشورت وبحث می كنند و يكی از افراد گروه نتيجه را توضيح می دهد .( تااشاره به قرينه و برگردان بودن تصويرنمايد )

فرا گيران تصو ير نو شته ها را در آ ينه تخت مشاهده می كنند ومی بينند كه اگر نوشته ای برگردان باشدتصو ير آن در آ ينه درست ديده می شود .